Miras Hukuku — Kayseri Miras Avukatı

Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle malvarlığının kimlere ve hangi oranlarda geçeceğini düzenler. Türk Medeni Kanunu'nun miras hükümleri hem yasal mirasçılığı hem de ölüme bağlı tasarruflarla yapılan düzenlemeleri kapsar.

Mirasçılık ve paylar

Yasal mirasçılık zümre sistemine göre belirlenir. Altsoy, ana baba ve kardeşler ile büyük ana babalar sırasıyla zümreleri oluşturur; sağ kalan eşin payı hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır.

Saklı pay ve tenkis

Miras bırakan, malvarlığı üzerinde sınırsız tasarrufta bulunamaz. Altsoyun, ana babanın ve sağ kalan eşin saklı payı kanunla korunmuştur. Saklı payı zedeleyen kazandırmalara karşı tenkis davası açılabilir; dava süreye tabidir.

Muris muvazaası

Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazını satış gibi göstererek devretmesi hâlinde, tapu iptali ve tescil talepli dava açılabilir. Bu davalarda devrin gerçek iradesinin ne olduğu, bedelin ödenip ödenmediği ve devrin yapıldığı koşullar incelenir.

Mirasın reddi

Terekenin borca batık olduğu hâllerde mirasçılar mirası reddedebilir. Ret, kural olarak mirasın açıldığının öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılacak beyanla gerçekleşir. Sürenin kaçırılması mirasın kabulü sonucunu doğurur.

Taksim ve ortaklığın giderilmesi

Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığında terekedeki malların paylaştırılması için ortaklığın giderilmesi davası açılır.

Kayseri'de miras davaları hangi mahkemede görülür?

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir; yabancılık unsuru taşıyan veya mirasçılık sıfatı tartışmalı dosyalarda yalnızca mahkeme yolu açıktır. Mirasın reddi beyanı, miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yapılır. Tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil, mirasçılık belgesinin iptali davaları asliye hukuk mahkemesinde; ortaklığın giderilmesi sulh hukuk mahkemesinde görülür. Miras bırakanın son yerleşim yeri Kayseri ise bu davalar Kayseri Adliyesi'nde açılır.

Süreler: kaçırılırsa geri dönüşü yok

Mirasın reddi, mirasın açıldığının öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır; süre geçerse miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılır. Vasiyetnamenin iptali davası da bir ve on yıllık sürelere tabidir. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası ise süreye bağlı değildir.

Terekenin borca batık olması

Miras bırakanın borçları malvarlığını aşıyorsa mirasçılar bu borçlardan kişisel malvarlıklarıyla sorumlu olur. Bu sonucu önlemek için üç ay içinde mirasın reddi, tereke defteri tutulmasının istenmesi veya resmî tasfiye yolları vardır. Miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli ise miras hükmen reddedilmiş sayılır; bu durumda tespit davası açılarak sonuç belgelenir.

Miras planlaması

Vasiyetname, miras sözleşmesi, ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve mal rejimi düzenlemeleri, miras bırakanın iradesini önceden ve geçerli biçimde ortaya koymasını sağlar. Saklı pay kurallarına uyulmadan yapılan düzenlemeler sonradan tenkise tabi olacağından, planlama aşamasında payların hesaplanması gerekir.

Sıkça sorulan sorular

Babam evi kardeşime devretmiş, dava açabilir miyim?

Devir görünürde satış olmakla birlikte gerçekte mirastan mal kaçırma amacı taşıyorsa muris muvazaası söz konusudur ve tapu iptali ile tescil davası açılabilir. Mahkeme; bedelin gerçekten ödenip ödenmediğini, devredenin satışa ihtiyacı olup olmadığını, taşınmazın değeri ile devir bedeli arasındaki farkı ve ailenin diğer fertlerine yapılan devirleri birlikte değerlendirir. Bu dava zamanaşımına tabi değildir.

Sağ kalan eşin miras payı nedir?

Eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: miras bırakanın çocuklarıyla birlikte mirasçıysa terekenin dörtte biri, ana baba zümresiyle birlikteyse yarısı, büyük ana ve büyük baba zümresiyle birlikteyse dörtte üçü eşe düşer; bu zümrelerden hiçbiri yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Bunun yanında mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı, miras payından ayrı ve ondan önce hesaplanır.

Mirası reddedersem çocuklarım borçtan sorumlu olur mu?

Mirası reddeden kişi mirasçı olmamış gibi sayılır ve pay altsoyuna geçer. Bu nedenle borca batık terekelerde yalnızca bir kişinin reddi yeterli olmaz; altsoy da kendi süresi içinde reddetmelidir. Uygulamada aile bireylerinin ret beyanları birlikte planlanır.

Mirasçılar anlaşamıyorsa taşınmaz nasıl paylaşılır?

Anlaşma sağlanamadığında ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır. Mahkeme aynen taksim mümkünse payları ayırır, değilse taşınmazın satılarak bedelinin paylaştırılmasına karar verir. Dava tüm paydaşlara karşı birlikte açılır ve mirasçılardan herhangi biri tarafından başlatılabilir.