Borçlar ve Sözleşmeler Hukuku — Kayseri Sözleşme Avukatı

Borçlar hukuku, kişiler arasındaki borç ilişkilerinin kaynağını, içeriğini ve sona ermesini düzenleyen temel alandır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hem genel hükümleri hem de satış, kira, eser, vekâlet, kefalet gibi özel sözleşme tiplerini içerir.

Sözleşmenin kurulması aşaması

Uyuşmazlıkların önemli bölümü, sözleşme metninin eksik veya belirsiz kaleme alınmasından doğar. Tarafların edimleri, ifa yeri ve zamanı, gecikme hâlinde uygulanacak yaptırımlar, fesih şartları ve uyuşmazlığın çözüm yöntemi açıkça düzenlenmediğinde yorum farkları ihtilafa dönüşür.

Sözleşmenin hazırlanması ve müzakeresi aşamasında yapılan hukuki çalışma, sonradan yürütülecek bir davadan hem daha hızlı hem daha az masraflıdır.

Sık görülen uyuşmazlıklar

Borçlunun temerrüdü ve gecikme faizi, ayıplı ifa, sözleşmeden dönme ve fesih, cezai şart talepleri, sebepsiz zenginleşme, haksız fiilden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri, kefalet ilişkisinden kaynaklanan ihtilaflar bu alanda sık görülür.

Kira ilişkileri

Kira bedelinin tespiti ve uyarlanması, tahliye talepleri, kira alacağının takibi ve depozito uyuşmazlıkları konut ve çatılı işyeri kiraları bakımından özel hükümlere tabidir.

Zamanaşımı

Borçlar hukukunda zamanaşımı süreleri alacağın niteliğine göre değişir. Hakkın kaybedilmemesi için uyuşmazlığın ortaya çıktığı anda sürenin hesaplanması önem taşır.

Kayseri'de alacak ve tazminat davaları

Alacak ve tazminat davaları, kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesinde veya sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde açılır; Kayseri'de ifa edilen bir sözleşme bakımından Kayseri mahkemeleri yetkilidir. Görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir; taraflar tacirse ve uyuşmazlık ticari nitelikteyse asliye ticaret, taraflardan biri tüketici ise tüketici mahkemesi görevlidir.

1 Eylül 2023'ten itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ilişkin davalar ile komşuluk hukukundan doğan uyuşmazlıklarda da arabuluculuk dava şartı hâline gelmiştir. Bu uyuşmazlıklarda doğrudan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.

Zamanaşımı süreleri

Kanunda aksi öngörülmemişse alacaklar on yıllık zamanaşımına tabidir. Kira bedelleri, faiz, işçi ücretleri, vekâlet ve eser sözleşmesinden doğan bazı alacaklar ile serbest meslek ücretleri beş yıllık süreye tabidir. Haksız fiilden doğan tazminat talebi, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır.

Bir sözleşmede mutlaka yazılması gerekenler

Tarafların tam kimlik ve adres bilgileri; edimlerin açık tanımı; bedel, ödeme planı ve gecikme faizi; ifa yeri ve zamanı; teslim ve kabul usulü; ayıp ihbarı ve garanti; cezai şart; mücbir sebep; sözleşmenin feshi hâlleri ve sonuçları; tebligat adresi; yetkili mahkeme ve uyuşmazlık çözüm yöntemi. Tek sayfalık bir sözleşmede bu başlıkların eksikliği, yıllar sürecek bir yargılamanın hazırlığıdır.

Sıkça sorulan sorular

Sözlü anlaşma geçerli midir?

Kanunda şekil şartı öngörülmeyen sözleşmeler sözlü olarak da geçerli biçimde kurulabilir. Sorun geçerlilikte değil ispatta çıkar: sözlü anlaşmanın içeriği ihtilaflı hâle geldiğinde, belirli bir tutarın üzerindeki iddialar kural olarak senetle ispatlanmak zorundadır. Banka dekontu, yazışma ve mesaj kayıtları bu noktada belirleyici olur.

Kaparo ödedim, vazgeçersem geri alabilir miyim?

Ödenen bedelin hukuki niteliği belirleyicidir. Bağlanma parası olarak verilen tutar, sözleşmeden dönen tarafta kalır veya iki katı iade edilir; cayma parası ise sözleşmeden dönme hakkının bedelidir. Belgede hangi nitelikte olduğu yazılmamışsa, tarafların iradesi ve ödemenin yapıldığı koşullar yorumlanır.

Kefil oldum, önce asıl borçluya gidilmesi gerekmez mi?

Adi kefalette alacaklı, önce asıl borçluya başvurmak zorundadır. Uygulamada yaygın olan müteselsil kefalette ise alacaklı, borç muaccel olduğunda doğrudan kefile başvurabilir. Kefalet sözleşmesinin geçerliliği sıkı şekil şartlarına bağlıdır: yazılı olması, kefilin sorumlu olacağı azami tutarın ve kefalet tarihinin kefilin el yazısıyla yazılması gerekir; bu şartlardan birinin eksikliği kefaleti geçersiz kılar.

Kira artış oranına itiraz edebilir miyim?

Konut kiralarında artış, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamayı aşamaz. Beş yıldan uzun süren kira ilişkilerinde ise kira bedelinin tespiti davasıyla bedelin emsallere göre yeniden belirlenmesi istenebilir. Bu uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk zorunludur.