İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku — Kayseri İş Avukatı

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkiyi; sosyal güvenlik hukuku ise bu ilişkinin sigortalılık boyutunu düzenler. 4857 sayılı İş Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu bu alanın temel mevzuatını oluşturur.

İş sözleşmesinin sona ermesi

Fesih, iş hukukunun en çok uyuşmazlık doğuran konusudur. İşverenin geçerli veya haklı nedene dayanıp dayanmadığı, fesih usulüne uyulup uyulmadığı, savunma alınıp alınmadığı ve fesih bildiriminin yazılı yapılıp yapılmadığı ayrı ayrı değerlendirilir.

İşe iade davası, otuz işçi ve üzeri işyerlerinde en az altı aylık kıdemi bulunan işçiler bakımından söz konusudur ve fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir.

Ücret ve çalışma süreleri

Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil ücretleri sık görülen alacak kalemleridir. Bu alacaklarda ispat yükü ve zamanaşımı süreleri belirleyicidir; işyeri kayıtları, bordrolar ve giriş çıkış kayıtları dosyanın esasını oluşturur.

İş kazası ve meslek hastalığı

İş kazalarında işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği incelenir. Maddi ve manevi tazminat talepleri ile Sosyal Güvenlik Kurumu'nun rücu alacakları ayrı süreçler olarak yürür.

Sosyal güvenlik

Hizmet tespiti davaları, sigortalılık başlangıcının tespiti, prim gün sayısına ilişkin uyuşmazlıklar ve emeklilik işlemlerinden doğan ihtilaflar bu başlık altında ele alınır.

Zorunlu arabuluculuk

İş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatı ve işe iade taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

Kayseri'de iş davaları hangi mahkemede görülür?

İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar Kayseri İş Mahkemeleri'nde görülür. Yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir; Kayseri'de çalışılan bir işyeri bakımından Kayseri mahkemeleri yetkilidir. İş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatı ve işe iade taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

İşe iade sürecinin takvimi

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu iki süre de hak düşürücüdür; bir gün geçmesi, feshin geçersizliği iddiasını tamamen ortadan kaldırır. Kesinleşen işe iade kararının ardından işçinin on iş günü içinde işverene başvurması gerekir.

Alacaklarda zamanaşımı

Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Ücret, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacakları da beş yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, kural olarak alacağın muaccel olduğu tarihten işlemeye başlar; iş sözleşmesi devam ederken de işleyebileceği için beklemek alacak kaybına yol açar.

İspat: dosyayı kuran belgeler

İş sözleşmesi ve varsa ek protokoller, SGK hizmet dökümü ve işe giriş bildirgesi, ücret bordroları ve banka hesap hareketleri, puantaj ile giriş çıkış kayıtları, fesih bildirimi ve savunma istem yazısı, ibraname, işyeri yönetmelikleri. Fazla çalışmanın ispatında işyeri kayıtları yoksa tanık beyanı kullanılır; bu durumda mahkeme hakkaniyet indirimi uygulayabilir.

Sıkça sorulan sorular

Kıdem tazminatı hangi hâllerde ödenir?

En az bir yıllık kıdemi bulunan işçinin iş sözleşmesi; işveren tarafından haklı neden dışında feshedilmişse, işçi tarafından haklı nedenle feshedilmişse, askerlik, emeklilik veya kadın işçi bakımından evlilik nedeniyle sona ermişse ya da işçinin ölümüyle bitmişse kıdem tazminatı doğar. İşçinin haklı neden olmaksızın istifası kural olarak bu hakkı ortadan kaldırır.

İstifa ettim, hiç tazminat alamaz mıyım?

Görünürde istifa olan pek çok ayrılış, hukuken işçinin haklı nedenle feshidir: ücretin veya sigorta priminin eksik ödenmesi, fazla çalışma ücretinin verilmemesi, mobbing, çalışma koşullarında esaslı değişiklik gibi hâllerde işçi sözleşmeyi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatına hak kazanır. Bu nedenle ayrılış öncesinde fesih gerekçesinin yazılı biçimde ve doğru şekilde bildirilmesi belirleyicidir.

İş kazası sonrası hangi davalar açılır?

İş kazası birden fazla süreci aynı anda başlatır: işçinin veya yakınlarının maddi ve manevi tazminat davası, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun işverene rücu alacağı, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılık nedeniyle idari yaptırımlar ve ayrıca cezai soruşturma. Kusur oranının tespit edildiği bilirkişi raporu, tazminat davasının sonucunu doğrudan belirler.

Sigortasız çalıştırıldım, geçmiş çalışmam tespit edilir mi?

Evet. Hizmet tespiti davasıyla sigortasız veya eksik bildirilen çalışma süresinin tespiti istenebilir. Dava, çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır; işveren tarafından Kuruma herhangi bir bildirim yapılmışsa bu süre uygulanmaz. Davada Sosyal Güvenlik Kurumu da taraf olarak yer alır.